काठमाडौं । पोल्ट्री व्यवसायमा देखिएका समस्या समाधान तथा किसानको लगानी र श्रमको सुरक्षा सुनिश्चित गर्न माग गर्दै देशभरका पोल्ट्री किसानहरूले राष्ट्रिय आन्दोलनको घोषणा गरेका छन्। ‘श्रमको सम्मान र लगानीको ग्यारेन्टी गर, पोल्ट्री व्यवसाय र किसान बचाऊ!’ भन्ने मुख्य नारासहित आगामी २०८३ भदौ ८ गते बिहान ११ बजे काठमाडौंको माइतीघर मण्डलामा पोल्ट्री किसानहरूको राष्ट्रिय आन्दोलन आयोजना हुने भएको हो।
पोल्ट्री क्षेत्रमा लामो समयदेखि देखिँदै आएको बजारको अस्थिरता, उत्पादन लागतमा भइरहेको वृद्धि, किसानले उत्पादनको उचित मूल्य प्राप्त गर्न नसक्ने अवस्था तथा व्यवसायमा गरिएको ठूलो लगानी जोखिममा पर्दै गएको विषयलाई किसानहरूले गम्भीर रूपमा उठाउँदै आएका छन्। यिनै समस्या समाधानका लागि सरकार तथा सम्बन्धित निकायको ध्यानाकर्षण गराउन राष्ट्रियस्तरको आन्दोलन गर्न लागिएको आयोजक पक्षले जनाएको छ।
लागत बढ्दै, किसानको आम्दानी घट्दै
पोल्ट्री व्यवसायमा चल्ला, दाना, औषधि, खोप, विद्युत्, श्रम, पानी, ढुवानी तथा अन्य व्यवस्थापन खर्च निरन्तर बढिरहेको अवस्थामा बजार मूल्य भने स्थिर र सुनिश्चित हुन नसक्दा किसानहरू थप समस्यामा परेको बताउँदै आएका छन्।
विशेषगरी ब्रोइलर कुखुरा उत्पादन गर्ने किसानले एक चरणको उत्पादन पूरा गर्न ठूलो रकम लगानी गर्नुपर्ने हुन्छ। तर कुखुरा बिक्री गर्ने समयमा बजार मूल्य घट्दा किसानले आफ्नो वास्तविक लागतसमेत उठाउन नसक्ने अवस्था आउने गरेको किसानहरूको गुनासो छ।
किसानका अनुसार उत्पादन लागतको निश्चित आधारबिना बजारमा मूल्य निर्धारण हुँदा उत्पादन गर्ने किसान नै सबैभन्दा बढी जोखिममा पर्ने गरेका छन्। बजारमा मूल्य बढ्दा किसानले सधैँ त्यसको प्रत्यक्ष लाभ पाउन नसक्ने तर मूल्य घट्दा भने घाटाको भार किसानले नै व्यहोर्नुपर्ने अवस्था रहेको उनीहरूको भनाइ छ।
लगानीको सुरक्षा र उचित मूल्य मुख्य माग
राष्ट्रिय आन्दोलनमार्फत पोल्ट्री किसानहरूले आफ्नो लगानीको सुरक्षा, उत्पादन लागतअनुसार उचित मूल्य, बजार व्यवस्थापन तथा किसानमैत्री नीति निर्माणको मागलाई प्राथमिकताका साथ उठाउने तयारी गरेका छन्।
किसानहरूले पोल्ट्री व्यवसायलाई केवल व्यक्तिगत व्यवसायका रूपमा नभई देशको कृषि तथा रोजगारीसँग जोडिएको महत्वपूर्ण क्षेत्रका रूपमा राज्यले हेर्नुपर्ने माग गर्दै आएका छन्। पोल्ट्री क्षेत्रमा किसानसँगै दाना उद्योग, ह्याचरी, औषधि तथा भेटेरिनरी व्यवसाय, ढुवानी, श्रमिक, मासु व्यवसाय तथा अन्य धेरै पक्ष प्रत्यक्ष रूपमा जोडिएका छन्।
यस क्षेत्रमा आउने समस्या प्रत्यक्ष रूपमा हजारौँ किसान तथा व्यवसायीको आम्दानीसँग जोडिने भएकाले दीर्घकालीन समाधानका लागि राज्यले ठोस नीति ल्याउनुपर्ने किसानहरूको भनाइ छ।
किसानलाई एकजुट हुन आह्वान
आन्दोलनका आयोजकहरूले देशभरका सम्पूर्ण पोल्ट्री किसानलाई काठमाडौंको माइतीघर मण्डलामा उपस्थित हुन आह्वान गरेका छन्। किसानका समस्या व्यक्तिगत रूपमा उठाउँदा समाधान हुन कठिन हुने भन्दै सामूहिक रूपमा आवाज उठाउनुपर्नेमा जोड दिइएको छ।
आयोजकका अनुसार आन्दोलन कुनै एक व्यक्ति, संस्था वा समूहको मात्र नभई पोल्ट्री क्षेत्रका किसानहरूको साझा आवाजका रूपमा अघि बढाउने उद्देश्य रहेको छ।
‘पोल्ट्री व्यवसाय र किसान बचाऊ’ भन्ने नारासहित आयोजना हुने आन्दोलनमा किसानहरूले आफ्ना वास्तविक समस्या सरकारसमक्ष प्रत्यक्ष रूपमा प्रस्तुत गर्ने तयारी गरेका छन्।
पोल्ट्री क्षेत्र संकटमा परे किसान मात्रै होइन, समग्र आपूर्ति प्रणाली प्रभावित हुने
नेपालमा पोल्ट्री व्यवसायले मासु तथा अण्डाको उत्पादनमा महत्वपूर्ण योगदान दिँदै आएको छ। यस क्षेत्रमा ठूलो संख्यामा किसान, व्यवसायी तथा श्रमिक प्रत्यक्ष र अप्रत्यक्ष रूपमा जोडिएका छन्।
त्यसैले पोल्ट्री किसानको समस्या केवल किसानको व्यक्तिगत समस्या नभई खाद्य आपूर्ति, रोजगारी, कृषि अर्थतन्त्र र सम्बन्धित उद्योगको निरन्तरतासँग समेत जोडिएको क्षेत्रका रूपमा हेर्नुपर्ने आवाज उठ्दै आएको छ।
किसानले उत्पादन गर्न नसक्ने वा निरन्तर घाटामा उत्पादन गर्नुपर्ने अवस्था सिर्जना भएमा भविष्यमा बजारमा कुखुरा तथा अण्डाको आपूर्तिमा समेत असर पर्न सक्ने सरोकारवालाहरूको भनाइ छ।
सरकारसँग ठोस पहलको अपेक्षा
आन्दोलनमा सहभागी किसानहरूले सरकारसँग पोल्ट्री क्षेत्रका समस्याबारे तत्काल छलफल गरी दीर्घकालीन समाधान खोज्न माग गर्ने तयारी गरेका छन्। किसानले आफ्नो उत्पादनको लागतअनुसार मूल्य पाउने वातावरण, बजारमा हुने अस्वाभाविक उतारचढाव नियन्त्रण, उत्पादन तथा बिक्री प्रणालीमा पारदर्शिता र किसानको लगानी सुरक्षित हुने नीति निर्माणलाई प्राथमिकतामा राख्नुपर्ने उनीहरूको माग छ।
किसानहरूले पटक–पटक आफ्ना समस्या सम्बन्धित निकायसमक्ष राख्दै आए पनि समस्या पूर्ण रूपमा समाधान हुन नसकेको भन्दै अब निर्णायक रूपमा सरकारको ध्यानाकर्षण गराउने उद्देश्यले राष्ट्रिय आन्दोलन गर्न लागिएको बताएका छन्।
आन्दोलनको विवरण
मिति: २०८३ भदौ ७ गते
स्थान: माइतीघर मण्डला, काठमाडौं
समय: बिहान ११:०० बजे
मुख्य नारा: ‘श्रमको सम्मान र लगानीको ग्यारेन्टी गर, पोल्ट्री व्यवसाय र किसान बचाऊ!’
आयोजक: सम्पूर्ण पोल्ट्री किसानहरू
पोल्ट्री किसानहरूले आफ्नो श्रम, लगानी र व्यवसायको भविष्य सुरक्षित गर्न देशभरका किसानलाई आन्दोलनमा सहभागी हुन आग्रह गरेका छन्। अबको आन्दोलनले सरकारलाई पोल्ट्री क्षेत्रका वास्तविक समस्या समाधानका लागि ठोस नीति र कार्यान्वयनतर्फ अघि बढ्न दबाब सिर्जना गर्ने अपेक्षा गरिएको छ।
