काठमाडौं ! असोज २३ । अण्डाको पोषण, मानव स्वास्थ्यमा यसको महत्त्व तथा नियमित उपभोगको आवश्यकताबारे जनचेतना फैलाउने उद्देश्यले चितवनको भरतपुरमा विविध कार्यक्रमसहित विश्व अण्डा दिवस २०२६ मनाइएको छ। नेपाल लेयर्स कुखुरापालक सङ्घको आयोजनामा साताव्यापी रूपमा सञ्चालन गरिएको कार्यक्रमको अन्तिम दिन शुक्रबार सचेतनामूलक र्याली ‘एग वाक’ सम्पन्न भएको छ।
विश्व अण्डा दिवसको अवसरमा आयोजित ‘एग वाक’ भरतपुरस्थित चितवन उद्योग सङ्घको परिसरबाट सुरु भएको थियो। र्याली वीरेन्द्र क्याम्पसचोक र चौबीसकोठी हुँदै पुनः चितवन उद्योग सङ्घको परिसरमा पुगेर समापन भएको थियो। अण्डाको पोषण र मानव स्वास्थ्यमा यसको भूमिकाबारे आम नागरिकलाई जानकारी गराउने उद्देश्यले आयोजना गरिएको र्यालीमा विभिन्न क्षेत्रका व्यक्तिहरूको सहभागिता रहेको थियो।
कार्यक्रमलाई थप आकर्षक र उत्साहजनक बनाउन र्यालीमा जुम्बा डान्स, डिजे डान्सलगायतका गतिविधिसमेत समावेश गरिएको थियो। मनोरञ्जनसँगै जनचेतनालाई प्राथमिकता दिइएको कार्यक्रममा अण्डाको नियमित उपभोग, यसको पोषणसम्बन्धी महत्त्व तथा सन्तुलित आहारमा अण्डाको भूमिकाबारे सन्देश प्रवाह गरिएको थियो।
यस वर्ष विश्व अण्डा दिवस ‘प्रोटिन जसले शक्ति दिन्छ र सुरक्षा गर्छ’ (Protein That Powers and Protects) भन्ने नाराका साथ मनाइएको हो। विश्व अण्डा दिवसको ३०औँ वार्षिकोत्सवका अवसरमा अण्डालाई पौष्टिक आहारका रूपमा प्रवर्द्धन गर्ने, यसको उपभोग बढाउने तथा अण्डा उत्पादनमा संलग्न किसान र पोल्ट्री क्षेत्रको योगदानलाई उजागर गर्ने उद्देश्य राखिएको छ।
विद्यालयदेखि समुदायसम्म अण्डाको पोषणबारे जनचेतना
नेपाल लेयर्स कुखुरापालक सङ्घले विश्व अण्डा दिवसलाई लक्षित गरी साताव्यापी कार्यक्रम सञ्चालन गरेको थियो। कार्यक्रमअन्तर्गत देशका विभिन्न विद्यालयमा विद्यार्थी तथा अभिभावकलाई अण्डाको पोषण, सन्तुलित आहार र मानव स्वास्थ्यमा यसको महत्त्वबारे जानकारी गराइएको सङ्घका अध्यक्ष विनोद पोखरेलले बताए।
अण्डा शरीरलाई आवश्यक पोषक तत्त्व उपलब्ध गराउने महत्त्वपूर्ण खाद्य पदार्थ भए पनि यसको पोषणसम्बन्धी जानकारी सबै उपभोक्तासम्म पुर्याउन आवश्यक रहेको अध्यक्ष पोखरेलको भनाइ छ। विद्यालय तहदेखि नै बालबालिका र अभिभावकलाई पौष्टिक आहारबारे जानकारी गराउन सके स्वस्थ खानपानको बानी विकास गर्न सहयोग पुग्ने अपेक्षा गरिएको छ।
अण्डाको उत्पादन र उपभोग वृद्धि गर्नुका साथै कुखुरापालक किसानले उत्पादन लागतअनुसार उचित मूल्य प्राप्त गर्ने वातावरण निर्माण गर्नु पनि आवश्यक रहेको पोखरेलले बताए। किसानले उत्पादन गरेका अण्डाको बजार सुनिश्चित हुनु र उपभोक्ताले अण्डाको पोषणसम्बन्धी सही जानकारी प्राप्त गर्नु समग्र पोल्ट्री क्षेत्रका लागि महत्त्वपूर्ण विषय भएको उनले उल्लेख गरे।
नेपालको पोल्ट्री क्षेत्रमा लेयर्स कुखुरापालनले अण्डा उत्पादन र आपूर्तिमा महत्त्वपूर्ण योगदान पुर्याउँदै आएको छ। यस क्षेत्रमा संलग्न किसान, व्यवसायी, प्राविधिक तथा अन्य सरोकारवालाबीच समन्वय बढाउनुका साथै उपभोक्तामाझ अण्डाको महत्त्व स्थापित गर्न यस्ता कार्यक्रमले सहयोग पुर्याउने अपेक्षा गरिएको छ।
एउटा अण्डामा करिब ६ ग्राम उच्च गुणस्तरको प्रोटिन
विश्व अण्डा दिवसका अवसरमा अण्डाको पोषण र स्वास्थ्यसम्बन्धी विषयमा सरोकारवालाबीच प्यानल छलफलसमेत आयोजना गरिएको थियो। छलफलमा अण्डाको पोषण, मानव शरीरमा यसको भूमिका, उपभोगको महत्त्व तथा बजारसँग सम्बन्धित विषयमा चर्चा गरिएको थियो।
छलफलका क्रममा फिजिसियन डा. भोजराज अधिकारीले एउटा अण्डामा करिब ६ ग्राम उच्च गुणस्तरको प्रोटिनका साथै शरीरलाई आवश्यक विभिन्न भिटामिन तथा खनिज तत्त्व पाइने बताए।
उनका अनुसार अण्डामा पाइने प्रोटिनले मांसपेशीको निर्माण तथा मर्मतमा सहयोग पुर्याउँछ। शरीरको सामान्य वृद्धि र विकासका लागि आवश्यक पोषक तत्त्व उपलब्ध गराउन पनि अण्डाले महत्त्वपूर्ण भूमिका खेल्छ। त्यसैले सन्तुलित आहारको हिस्सा बनाउँदै अण्डाको पोषणसम्बन्धी जानकारी आम उपभोक्तासम्म पुर्याउन आवश्यक रहेको छलफलमा जोड दिइएको थियो।
अण्डा बालबालिका, किशोरकिशोरी, वयस्क तथा ज्येष्ठ नागरिकलगायत विभिन्न उमेर समूहका मानिसका लागि उपयोगी खाद्य पदार्थ हो। यसमा पाइने प्रोटिन र अन्य पोषक तत्त्वले शरीरको आवश्यकता पूरा गर्न सहयोग पुर्याउँछन्। यद्यपि, व्यक्तिको उमेर, स्वास्थ्य अवस्था र पोषणसम्बन्धी आवश्यकताअनुसार आहारको छनोट गर्नुपर्ने हुन्छ।
पोषणसम्बन्धी सही जानकारीको अभाव, खानपानसम्बन्धी गलत धारणा तथा अण्डाको महत्त्वबारे पर्याप्त जनचेतना नहुँदा यसको उपभोग प्रवर्द्धनमा चुनौती हुन सक्ने भएकाले यस्ता कार्यक्रमलाई निरन्तरता दिनुपर्नेमा सरोकारवालाहरूले जोड दिएका छन्।
अण्डाको उपभोग वृद्धि र किसानको उचित मूल्यमा जोड
अण्डा उत्पादनमा संलग्न किसानका लागि बजार व्यवस्थापन र उत्पादन लागतअनुसारको मूल्य प्राप्ति महत्त्वपूर्ण विषय हो। कुखुरापालन व्यवसायमा दाना, चल्ला, औषधि, श्रम, विद्युत् तथा अन्य व्यवस्थापकीय खर्च बढ्दा किसानको उत्पादन लागतमा प्रत्यक्ष प्रभाव पर्छ। यस्तो अवस्थामा अण्डाको बजार माग, बिक्री मूल्य र उत्पादन लागतबीच सन्तुलन कायम हुनु आवश्यक हुन्छ।
नेपाल लेयर्स कुखुरापालक सङ्घले अण्डाको उपभोग बढाउने र किसानका समस्याबारे सरोकारवालाको ध्यानाकर्षण गराउने उद्देश्यले विभिन्न जनचेतनामूलक कार्यक्रम सञ्चालन गर्दै आएको जनाएको छ।
अण्डाको पोषणसम्बन्धी महत्त्वबारे उपभोक्तालाई जानकारी गराउनु, उत्पादन र उपभोगबीच सन्तुलन कायम गर्नु तथा किसानले उत्पादनको उचित मूल्य प्राप्त गर्ने वातावरण निर्माण गर्नु पोल्ट्री क्षेत्रको दिगो विकासका लागि आवश्यक मानिन्छ।
अण्डाको माग वृद्धि हुँदा त्यसले उत्पादनमा संलग्न किसानलाई बजार व्यवस्थापनमा सहयोग पुर्याउन सक्छ। तर किसानको दीर्घकालीन व्यावसायिक स्थायित्वका लागि उत्पादन लागतको उचित मूल्याङ्कन, बजारको अवस्था र आपूर्ति व्यवस्थापनलाई समेत ध्यान दिन आवश्यक हुन्छ।
जनचेतनामार्फत स्वस्थ खानपानको प्रवर्द्धन
विश्व अण्डा दिवसले अण्डालाई पौष्टिक खाद्य पदार्थका रूपमा प्रवर्द्धन गर्ने मात्र नभई यसको उत्पादनमा संलग्न किसान तथा समग्र पोल्ट्री क्षेत्रको योगदानबारे जानकारी गराउने अवसर प्रदान गर्छ।
भरतपुरमा आयोजित साताव्यापी कार्यक्रमले विद्यालय, समुदाय र आम उपभोक्तामाझ अण्डाको पोषणसम्बन्धी जानकारी पुर्याउने प्रयास गरेको छ। सचेतनामूलक र्याली, विद्यालय केन्द्रित गतिविधि तथा प्यानल छलफलमार्फत अण्डाको महत्त्वबारे विभिन्न पक्षबाट जानकारी प्रवाह गरिएको छ।
अण्डाको नियमित तथा सन्तुलित उपभोगलाई प्रोत्साहन गर्न पोषणसम्बन्धी तथ्यमा आधारित जनचेतना आवश्यक हुन्छ। साथै, अण्डा उत्पादनमा संलग्न किसानलाई प्रोत्साहित गर्दै पोल्ट्री क्षेत्रलाई व्यवस्थित, प्रतिस्पर्धी र दिगो बनाउन सरकारी निकाय, निजी क्षेत्र, किसानका सङ्घसंस्था तथा उपभोक्ताबीच सहकार्य आवश्यक देखिन्छ।
नेपाल लेयर्स कुखुरापालक सङ्घको आयोजनामा सम्पन्न विश्व अण्डा दिवसका कार्यक्रमले अण्डाको पोषण, मानव स्वास्थ्यमा यसको भूमिका, उपभोग वृद्धि तथा किसानका आर्थिक सवाललाई एकसाथ उठाएको छ। यस्ता कार्यक्रमलाई निरन्तरता दिन सके अण्डासम्बन्धी जनचेतना विस्तार हुनुका साथै नेपाली पोल्ट्री क्षेत्रको विकासमा समेत सकारात्मक योगदान पुग्ने अपेक्षा गरिएको छ।
